Nieuwe euromunten: landen die later toetraden, en de valse 'euro's'

De euro begon in 2002 met twaalf landen. Sindsdien zijn er stap voor stap landen bijgekomen, elk met een eigen nationale zijde. Voor verzamelaars is elke uitbreiding een feest: een nieuw land, acht nieuwe ontwerpen, en de eerste jaargang die vaak snel gegeerd is. Tegelijk duiken er geregeld „euromunten” op van landen die de euro helemaal niet hebben. Op deze pagina zetten we beide op een rij.

Hoe een land de euro invoert

Een lidstaat van de Europese Unie kan de euro pas invoeren als hij voldoet aan de zogenaamde convergentiecriteria: een beperkte inflatie, gezonde overheidsfinanciën, een stabiele wisselkoers en een lage langetermijnrente. De Europese instellingen beoordelen of dat het geval is, en de Raad van de EU legt de definitieve omrekeningskoers vast.

Daarna ontwerpt het land zijn munten, slaat het voorraden en wordt op een vastgestelde datum, steeds op 1 januari, de nationale munt vervangen. Na een korte periode van dubbele omloop is alleen de euro nog wettig betaalmiddel.

De landen die na 2002 toetraden

Griekenland hoort niet in deze lijst: het trad in 2001 toe tot de monetaire unie, nog vóór de munten en biljetten verschenen, en hoort dus bij de twaalf landen van 2002.

Wat de nieuwe landen op hun munten zetten

Elk land koos zijn eigen symbolen. Slovenië zette op elke waarde een ander motief, van een ooievaar tot de dichter France Prešeren. Malta koos de prehistorische tempels en het Maltezer kruis, Cyprus een moeflon en een oud handelsschip. Estland hield het bij een sobere landkaart, Litouwen bij de ruiter uit zijn wapen. Kroatië verwerkte de marter, waaraan zijn vroegere munt de kuna haar naam dankte, en de uitvinder Nikola Tesla. Een overzicht per land vind je bij alle euromunten.

De ministaten

Naast de lidstaten slaan ook enkele kleine staten euromunten op basis van een overeenkomst met de Europese Unie: Monaco, San Marino, Vaticaanstad en Andorra. Hun oplagen zijn beperkt en ze verkopen hun munten grotendeels in jaarsets aan verzamelaars. Een munt van Vaticaanstad of Monaco in je wisselgeld is dan ook een zeldzame meevaller.

Landen met de euro maar zonder eigen munten

Kosovo en Montenegro gebruiken de euro als betaalmiddel, maar zonder overeenkomst met de Unie en zonder eigen munten. Wat daar circuleert, zijn munten en biljetten uit de eurolanden. Munten met „Kosovo” of „Montenegro” op een eurozijde zijn dus geen officiële munten.

De ‘euromunten’ van landen zonder euro

Al rond de invoering van de euro verschenen er reeksen „euromunten” met de naam van landen die de euro niet invoerden: het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Zweden. Later volgden gelijkaardige reeksen voor andere landen. Ze zien eruit als echte euromunten, met een Europese zijde en een nationale zijde, en worden soms verkocht als „proefmunten” of „prototypes”.

Het gaat om private uitgiften. Ze zijn niet geslagen in opdracht van een overheid of een centrale bank, zijn geen wettig betaalmiddel en hebben geen nominale waarde. Het zijn fantasiemunten of penningen, gemaakt voor verzamelaars.

Mag je ze verzamelen? Natuurlijk, zolang je weet wat je koopt. Er zijn verzamelaars die er een apart thema van maken. Maar betaal er niet de prijs voor van een zeldzame officiële munt, en wantrouw elke verkoper die ze als echt geld voorstelt.

Hoe herken je een officiële euromunt?

• De landen: alleen de eurolanden en de vier ministaten met een overeenkomst geven officiële euromunten uit. Staat er een ander land op, dan is het geen officiële munt.
• De Europese zijde: op een officiële munt is die identiek aan die van alle andere euromunten, met de initialen van ontwerper Luc Luycx.
• De herkomst: officiële jaarsets worden verkocht door de nationale munthuizen of hun erkende verdelers.

Eerste jaargangen verzamelen

Wanneer een nieuw land de euro invoert, verschijnen er naast de munten voor de omloop ook starterkits (zakjes met munten die vlak voor de invoering aan het publiek werden verkocht) en officiële jaarsets. Ze zijn bij verzamelaars populair. Bewaar ze ongeopend in hun originele verpakking: een geopende set is minder waard dan een ongeschonden.

Voor de bijzondere munten van 2 euro die elk land jaarlijks mag uitgeven, zie de Belgische herdenkingsmunten van 2 euro.

Dit artikel kan partnerlinks bevatten. Die hebben nooit invloed op wat we schrijven.